سياه زخم

سياه ,آلوده ,بيماري ,صورت ,مبتلا ,بیماری ,سياه زخم، ,باسيل سياه ,وجود دارد ,قرار دارند ,مواد آلوده ,لاشه حيوانات مبتلا ,فراهم آوردن تسهيلات ,رویش

سياه زخم Anthrax)  ،Charbon)

تعريف : بيماري سياه زخم يکي ازبيماري هاي عفوني حاد حيوانات است که انسان به صورت تصادفي در اثر تماس با حيوانات آلوده يا فرآورده هاي آنها (مانند پشم، مو، پوست، استخوان، سفيداب ، استنشاق افشانه هاي آلوده در كارخانجات پشم ريسي) يا خوردن مواد آلوده يا طي انتشار عمدي اسپورها به وسيله بيوتروريست ها مبتلا می شود . اسامی مترادف : نامهای دیگر این بیماری در زبان انگلیسی آنتراکس (Anthrax) و به فرانسوی شاربن است.  کفگیرک، میلز براند، بیماری پشم چینان یا پشم ریسان

 نام آنتراکس از کلمه یونانی (anthrakis) به معنی ذغال گرفته شده که به دلیل زخم سیاه رنگی است که در این بیماری به وجود می‌ آید. در آثار باقيمانده‌ از مصر باستان‌ به‌اين‌ بيماري‌ اشاره‌ شده‌ است‌ ونشانه‌هاي‌ باليني‌ سياه‌ زخم‌ را ازسالهاي‌ بسيار قديم‌ مي‌شناخته‌اند.
 «داروين‌» ميكروب‌ اين‌ بيماري‌ رادر سال‌ 1849 ميلادي‌ براي‌ نخستين‌بار از خون‌ گوسفندي‌ كه‌ از سياه‌زخم‌تلف‌ شده‌ بود بدست‌ آورد.  در ســال‌ 1877 ميـــلادي‌«رابرت‌ كخ‌» نيز توانست‌ آن‌ را كشت‌دهد

اهميت بهداشتي : اين بيماري نه تنها باعث بروز مرگ و مير فراواني در دامها مي شود و زمينه را جهت وابستگي هاي اقتصادي و سياسي، فراهم مي نمايد، بلكه موجب افزايش مرگ و مير، در انسان نيز مي گردد و علاوه بر اينها امروزه به عنوان يكي از جنگ افزارهاي بسيار قوي " بيوتروريسم"  نيز مطرح می باشد.

 اپيدميولوژي: انتشار جهانی دارد . در کشورهايي که زندگي مردم بيشتر از طريق کشاورزي و دامپروري مي گذرد، شيوع بيماري بيشتر در ارتباط با اين مشاغل است . سياه زخم همه گير و بومي در حيوانات، از سالهاي قبل جزء معضلات مهم کشاورزي و دامپروري ايران، ترکيه، پاکستان و سودان بوده است و به عنوان يک معضل بهداشت عمومي در منطقه مديترانه شرقي (Emro) مي باشد. در سال 1947 بيش از يک مليون راس دام در اثر ابتلا به اين بيماري در ايران تلف شده است.

در روستاهاي ايران، تفاوت چنداني در توزيع جنسي بيماري، به چشم نمي خورد ولي در شهرها كه موارد زيادي از بيماري، در اثر مصرف سفيداب، ايجاد مي شود نوع پوستي بيماري، در زنان، شايعتر مي باشد.

موارد كشاورزي، در اثر تماس با حيوانات آلوده نظير گاو، گوسفند، بز، اسب و خوك و يا فضولات و فراورده هاي آنها و موارد صنعتي بيماري، در اثر تماس با نخ، مو و پشم و البسه آلوده، ايجاد مي شود .

 روند زمانى : سياه زخم حيوانات، در مناطق معتدله، معمولا در فصل زمستان، عارض مي شود و منشاء  باسيل هائي است كه در علوفه انبار شده ، يافت مي گردد، ولي در مناطق ديگر كه هواي محيط، در تابستان، گرم و خشك است باسيلهاي سياه زخم، در حالت اسپور، باقي مي مانند و به مدت چندين سال باعث آلودگي چراگاه ها مي شوند و در فصل گرم سال كه علفها پژمرده مي گردند اسپورها همراه با ريشه گياهان، به آساني خورده مي شوند .

 عامل: باسيلوس آنتراسيس ، باسيل هوازي و مولد اسپور است و به دو شكل رويشي و اسپور ، وجود دارد . از خصوصیات مهم این باکتری، تولید هاگ یا اسپور (Spore) است به همین دلیل، مقاومت محیطی زیادی دارد و اکثرا در آب ، هوا و بخصوص خاک حضور دارد.

 اختلاف قابل توجهي بين مقاومت اشكال رويشي و اسپور باسيل سياه زخم، وجود دارد  .

به طوري كه اشكال رويشي و جوانه‌زده‌ی اين باكتري در مقابل حرارت و مواد شيميائي، مقاومت چنداني ندارند و در دماي 55 درجه سانتيگراد در عرض يك ساعت، حيات خود را از دست مي دهند. باسيل سياه زخم در دماي 32 درجه سانتيگراد و بالاتر، سريعا به توليد اسپور مي پردازد در حالي كه در دماي كمتر از 20 درجه سانتيگراد، سرعت اسپور سازي آن كند مي باشد. ضمنا اسپور سازي در هواي مرطوب نيز تسريع می گردد .

 اسپور باسيل سياه زخم، برخلاف شكل رويشي آن نسبت به تمامي مواد، تا حدود زيادي مقاوم است . هاگ یا اسپور آن سالها در شرایط عادی باقی می‌ماند و پس از این مدت اگر در شرایط مناسب قرار گیرد به فرم رویشی تبدیل می‌شود. وجود زمین‌های قلیائی و حاوی آهک و مقداری ازت در اثر نباتات گندیده  و همچنین فصول بارانی و خشکسالی های پی در پی و گرمای بیش از 15 درجه اشاره کرد که تناوب تبدیل هاگ به فرم رویشی و بالعکس را تامین می کند )این تبدیلات بطور استثناء در هاگ این باکتری وجود دارد یعنی با مساعد شدن شرایط به فرم رویشی تبدیل می‌شود و با نامساعد شدن شرایط، مجددا به شکل هاگ برمی‌گردد(. اسپورهاي باسيل سياه زخم، معمولا در حرارت 150 درجه سانتيگراد در عرض يك ساعت از بين خواهند رفت. اسپورها در محيط هاي بسيار سرد، مقاومت زيادي از خود نشان مي دهند و در دماي منهاي پنج تا منهاي 75 درجه سانتيگراد، به مدت چندين سال زنده مي مانند .  نور آفتاب و گندیدن لاشه بر هاگ باکتری اثر کمی دارد.  بر طبق گزارشي توانسته اند اسپورهاي زنده را پس از 60 سال، در خاك خشك، بيابند.

بیماری‌زایی:

باسیلوس آنتراسیس از طریق تولید سم یا زهرابه به میزبان حمله می‌کند. بطور دقیقتر، بیماریزایی باسیلوس آنتراسیس به دو عامل مربوط است: کپسول و زهرابه. به این ترتیب که کپسول، باکتری را در برابر بیگانه خوارها ی بدن محافظت می‌کند و زهرابه یا توکسین که از سه جزء مهم پروتئینی تشکیل شده است.

مخزن بيماري: مخزن نهائي باسيل سياه زخم، خاك است . تماس ساده حيوانات، با خاك حاوي اسپورهاي اين باسيل، باعث ايجاد عفونت، نمي شود و اين اسپورها بايستي مرحله رويشي را در خاك، گذرانده به تعداد كافي، تكثير يابند تا بتوانند بيماريزا واقع شوند . در دام ها در شرایط طبیعی، تمام علفخواران نسبت به این بیماری حساسیت زیادی دارند. نشخوارکنندگان بویژه گوسفند، گاو و بز بسیار حساس می‌باشند و در صورت ابتلا بیماری بیشتر به شکل فوق حاد بوده و تلف می‌شوند. حساسیت دام‌های تک‌سمی نیز زیاد است اما از نظر حساسیت بعد از نشخوارکنندگان قرار دارند. گوشتخواران حساسیت کمی دارند و بطور استثناء ممکن است مبتلا شوند. پرندگان به این بیماری مقاومت دارند به استثنای شترمرغ که حساس است.

انسان ميزبان اتفاقي است. انسان به بیماری شاربن حساس بوده و با تماس با حیوانات مبتلا و یا فراورده‌های آلوده به این بیماری مبتلا می‌شود.

دوره نهفتگى : در نوع پوستي، حدود 10ـ3 روز و در نوع گوارشي و استنشاقي،   7-1 روز است .

راه انتقال و انتشار باکتری و بیماری:

میکروب شاربن در انسان و حیوان ممکن است از راه خراش‌های پوستی، راه گوارشی و یا از طریق تنفس ایجاد آلودگی نماید.

در حیوانات میکروب شاربن بطور مستقیم از حیوان آلوده به حیوان سالم منتقل نمی‌شود بلکه میکروب در بافت‌های حیوانات مبتلا وجود داشته و کمی قبل از مرگ از راه ترشحات مختلف به خارج دفع می‌شود. حيواني كه به علت ابتلاء به سياه زخم، جان خود را از دست مي دهد باسيل سياه زخم را از طريق بزاق، ادرار و مدفوع و نيز بوسيله ترشحات خوني حفرات مختلف بدن و لاشه خود به فراواني، در محيط  اطراف، پخش مي نمايد و موجب آلودگي محيط، مي گردد. تمامي قسمتهاي بدن حيواني كه به علت سياه زخم، تلف مي شود ممكن است آلوده به اسپور سياه زخم باشد و اسپور ها تا مدت ها زنده مانده و از طريق پشم، مو، استخوان و ساير نسوج اين حيوانات، از كشوري به كشور ديگر، منتقل شود . همچنین اگر لاشه حیوانات تلف شده کالبدگشایی شود و یا در دسترس پرندگان و یا حیوانات شکاری قرار گیرد، ممکن است بطور وسیع و خطرناکی میکروب را در خاک پراکنده کند. بنابراین انتشار میکروب در یک منطقه ممکن است بوسیله‌ی جریان آب، حشرات، سگ‌ها و سایر گوشتخواران، پرندگان وحشی و یا مدفوع دام‌های مبتلا تامین شود. ورود عفونت به یک منطقه غیرآلوده همواره بوسیله مواد آلوده حیوانی مانند پودر استخوان، کود، پوست، روده، پشم و مواد کنسانتره و یا علوفه آلوده صورت می‌گیرد ولي مستقيما از حيواني به حيوان ديگر، منتقل نمي شود. دام‌ها در نتیجه خوردن غذاها و یا آب‌های آلوده مبتلا می‌شوند .

 بیماری شاربن در انسان در نتیجه تماس مستقیم با حیوانات بیمار و یا فرآورده‌های حیوانات مثل پوست، مو و پشم ایجاد می‌شود بنابراین دامپزشکان، دامداران، میکروب شناسان، کشاورزان، چوپانان، کارگران کشتارگاه‌ها و کارگرانی که در صنایع پوست و پشم کار می‌کنند بیشتر در معرض ابتلاء به این بیماری هستند . (مشاغل در معرض سياه زخم )

راه هاى انتقال سياه زخم، عبارتست از:

1-                  تماس مستقيم با حيوانات آلوده.2 - تماس با پشم، مو، پوست، روده، استخوان و ساير فراورده هاي آلوده. براي ورود ميكروب از پوست حتي خراشهاي كوچك و جزئي كافي است . 3- استنشاق هواي آلوده ( سياه زخم ريوي ) 4- مصرف شير و گوشت آلوده (سياه زخم گوارشي) و ساير مواد آلوده به باسيل شاربن . از طريق كاردي كه با گوشت حيوانات مبتلا به سياه زخم، تماس يافته باشد نيز منتقل مي شود. 5- انتقال از طريق خاك آلوده ،کود،مواد کنسانتره و علوفه آلوده 6- از طريق كيسه حمام(تهيه شده از پشم و موي دامها)  و سفيد آب صورت مي پذيرد 7- بوسيله حشرات، در اثر گزش و انتقال خون آلوده به ساير حيوانات و انسان8- انتقال انسان به انسان از طريق نوعي برس تهيه شده از نخل 9- انتقال جنيني يا در حين زايمان

 در انسان میکروب بیشتر از راه خراش‌های پوستی وارد بدن می‌شود ولی ندرتا ممکن است از راه مخاط دستگاه تنفس و یا گوارش افراد را مبتلا کند. بنابراین بسته به راه ورود میکروب سه نوع شاربن ایجاد می‌شود: شاربن پوستی، شاربن تنفسی و شاربن گوارشی.

انواع سياه زخم و علائم آن در انسان
    بيماري‌ در انسان‌ به‌ شكل‌شديدتري‌ ايجاد گرديده‌ و مرگ‌ ناشي‌از آن‌ غير معمول‌ نيست‌. در انسان‌بيماري‌ به‌ سه‌ شكل‌ اصلي‌ مشاهده‌مي‌گردد (كه‌ بستگي‌ به‌ چگونگي‌ ورودباسيل‌ و جايگزيني‌ آن‌ دارد). اين بيماري ممكن است بصورت سياه زخم پوستي، گوارشي، ريوي و ندرتا مننژيت، تظاهر نمايد ولي شايعترين چهره باليني آن را سياه زخم پوستي، تشكيل مي دهد.

  سياه زخم جلدي(پوستي یا سياه‌ زخم‌): حدود 95 تا 98 درصد از موارد بيماري‌ انسان‌ را شامل‌ مي‌گردد.باكتري‌ از طريق‌ بريدگي‌ يا خراش‌ در پوست‌ وارد مي‌شود (در پوست‌ سالم‌قابل‌ نفوذ نيست‌). در طول‌ دوره‌ كمون عامل‌بيماري‌ رشد و تكثير نموده‌ و توكسين‌(سم‌) توليد مي‌نمايد كه‌ باعث‌ ايجادجوش‌ كوچك‌ رو به‌ پيشرفت‌ مي‌گردد.معمولا اين‌ جراحت‌ قرمز رنگ‌ بوده‌، به‌جوش‌ كورك‌ مانند يا گزش‌ حشره‌ شباهت‌ دارد و ممكن‌ است‌ خارش‌ نيزداشته‌ باشد.
    با پيشرفت‌ بيماري‌ جراحت‌ اوليه ‌تبديل‌ به‌ تاول‌ مملو از مايع‌ مي‌گردد.تاولهاي‌ ديگري‌ نيز ممكن‌ است‌ در نزديك‌ جراحت‌ اوليه‌ ظاهر شود. مايع‌تاولي‌ كه‌ در ابتدا روشن‌ بوده‌ به‌ رنگ‌تيره‌ و سياه‌ متمايل‌ به‌ آبي‌ در مي‌آيد.هنگامي‌ كه‌ تاول‌ پاره‌ شود، نكروز درمركز جراحت‌ شروع‌ شده‌ و به‌ اسكار eschar  سياه‌ تبديل‌ مي‌گردد. جراحت‌ معمولابدون‌ درد مي‌باشد مگر اينكه‌ تحت‌فشار قرار گيرد.
شايع ترين محل ضايعات، سر، بازوها و دستها مي باشد. باکتري در ضايعات درمان نشده مي تواند وارد غدد لنفاوي و جريان خون شده و سپتي سمي ايجاد نمايد. ميزان مرگ و مير در صورت عدم درمان 20- 5% است.

 سياه زخم گوارشي (روده اي) : اين شکل از بيماري نادر است . معمولا بعد از مصرف گوشت و شيرآلوده خام يا با پخت ناكافي عارض مي گردد و دوره نهفتگي آن در حدود 7ـ1 روز مي باشد. اين بيماري به صورت یک التهاب معدی روده ای ( گاسترو انتریت) حاد تظاهر می‌یابد. با تب شدید، نفخ شکم، درد شديد شكم ، تهوع ، استفراغ گاهي خوني و اسهال كه گاهي اوقات خوني است ، شروع مي شود در اكثريت موارد بهبودي بعد از چند روز صورت مي گيرد ولي برخي موارد بيماري ادامه پيدا كرده تا سپتي سمي ايجاد و مرگ صورت مي پذيرد . ميزان مرگ و مير در صورت عدم درمان 50% است.

  سياه زخم استنشاقي (تنفسی يا ريوي ): اين نوع بيماري در حدود 5% از کل موارد را شامل مي شود . در انسان که بیماری پشم ریسان هم خوانده می‌شود در اثر استنشاق اسپورها ایجاد می‌گردد که در ابتدا آثاری شبیه به سرماخوردگی دارد ) تب، سرفه‌ خشک، احساس ناراحتی در پشت جناغ سینه(و علائم حاد در طي 3 - 5 روز بعد از علائم اوليه به صورت تب شديد، تنگي نفس، صداي خشن و عرق فراوان و سیانوز و شوك ظاهر مي شود که در مدت 24 ساعت به مرگ مي انجامد. مرگ و مير 80 تا 100% است و درمان آن معمولاً ناموفق است. چون زمانی به بیماری مظنون می‌شوند که جراحات قابل ترمیم نیست. 

 علايم ‌بيماري‌ سياه زخم، در حيوانات :

  علايم‌ اين‌ بيماري‌ در حيوانات‌ممكن‌ است‌ به‌ سرعت‌ اتفاق‌ بيفتد;حيوان‌ ممكن‌ است‌ دچار لرزش‌عضلاني‌، تنگي‌ نفس‌ و پرخوني‌ مخاط گردد و به‌ فاصله‌ كوتاهي‌ اين‌ علايم‌ با مرگ‌ خاتمه‌ يابد.هم چنين‌ به‌ دنبال‌ تلف‌ شدن‌ حيوان‌ترشح‌ خون‌ از منافذ طبيعي‌ بدن‌ شامل‌:مقعد، واژن‌، بيني‌، دهان‌ و حتي‌ ازچشم‌ها و گوش‌ها جاري‌ مي‌گردد.  از علل‌ خونريزي‌ آزادشدن‌توكسين‌ (سم‌) از ارگانيسم‌ و ممانعت‌ ازانعقاد خون‌ مي‌باشد.
 در شكل‌ حاد بيماري‌ ممكن‌ است‌نشانه‌هايي‌ تا 48 ساعت‌ قبل‌ از مرگ‌حيوان‌ مشاهده‌ گردد كه‌ شامل‌افسردگي‌، بي‌ حالي‌ و سستي‌،بي‌اشتهايي‌، تب‌، تنفس‌ عميق‌ و سريع‌،افزايش‌ ضربان‌ قلب‌، پرخوني‌ پرده‌هاي‌مخاطي‌ و قطع‌ نشخوار مي‌باشد. در گاو سقط جنين‌ و كاهش‌ مقدار شير نيز مشاهده‌ مي‌شود. از خوردن علوفه، خودداري نمايد. قسمتهاي مختلف بدن حيوان گاهي متورم مي شود و خون، از بعضي از حفرات بدن سرازير مي گردد و مرگ حيوان در عرض2 - 1 روز فرا مي رسد. ميزان مرگ ناشي از سياه زخم در گاو، گوسفند و بز به 100 - 70%  نيز مي رسد.

 درمان : به نظر مي رسد كه بيماران مبتلا به اشكال خفيف بيماري بدون درمان بهبود يابند . باسيل شاربن نسبت به اكثر آنتي بيوتيك ها به ويژه پني سيلين G - سيپروفلوکساسين، اريترومايسين، تتراسايکلين، کلرامفنيکل، داکسي سايکلين حساس مي باشد . داروي انتخابي پني سيلين مي باشد .

عوارض بيماري : باقي ماندن اسكار و در صورتي كه اسكار نزديك پلك چشم باشد سبب خارج كشيدن پلك مي شود كه در اين صورت احتياج به عمل ترميمي است . ورم در محل زخم كه حتي بعد از بهبودي تا مدتي باقي مي ماند كه گاهي با قرمزي همراه است .

تشخیص:  تشخيص بيماري با ديدن عامل بيماري در آزمايش مستقيم خون ، زخم و ترشحات بيمار و يا كشت عامل بيماري و يا تزريق آن به موش ، خوكچه هندي و يا خرگوش صورت مي گيرد .

 

I ـ  پيشگيرى اوليه

1 ) آموزش كاركنان صنايعي كه احتمال آلودگي آنها وجود دارد (نساجي، پشم ريسي و... )

2 ) تميز كردن مرتب وسايل و تجهيزات و محل كار، در صنايع مربوطه.

3 ) عاري نمودن مواد از اسپورها با استفاده از:

فرمالدئيد به منظور گندزدائي پشم و موي حيوانات  -  تاباندن اشعه گاما -  قرار دادن مواد در معرض بخار تحت فشار، در اتوكلاو -  استريل كردن، بوسيله اكسيد اتيلن

 در بين اين اقدامات، مصرف فرمالدئيد، با موفقيت بيشتري همراه بوده است .

 4 ) فراهم كردن امكانات كافي جهت شستشوي مرتب دستها، دوش گرفتن، اختصاص دادن محلي به منظور گذاشتن لباس كار. استفاده از دستکش و پوشاک محافظت کننده در افرادی که در خطر بالای ابتلاء قرار دارند

 5 ) فراهم آوردن تسهيلات پزشكي و بهداشتي، براي كاركنان و معاينه مرتب آنها.

 6 ) واكسن عاري از باكتري سياه زخم تهيه شده از آنتي ژن محافظت كننده در دسترس مي باشد و بايستي در افرادي كه در معرض خطر ابتلاء به بيماري، قرار دارند مورد مصرف قرار گيرد.

 7) ایمن سازی فعال دام‌ها به کمک واکسن زنده ضعیف شده (تخفیف حدت یافته)

 نحوه كنترل سياه زخم ناشى از كشاورزى

لاشه حيوانات مبتلا به سياه زخم را بايد هرچه زودتر از دسترس حشرات، سگ، گربه و پرندگان و جوندگان، دور نمود و آنرا آتش زد و در جاهائي كه آتش زدن كامل لاشه ها و تبديل آنها به خاكستر، ممكن نباشد مي توان آنها را عميقا دفن نمود و با آهك، سطح آنها را پوشاند.

 البته در چنين مواردي بايد از آلوده كردن منابع آب زير زميني، جدا خود داري کرد . كليه خاكهائي كه با چنين حيواناتي در تماس بوده است با روشن كردن آتش بر روي آنها ضدعفوني شود.

 حيوانات بيمار را مي توان با پني سيلين و آنتي سرم سياه زخم، درمان نمود و از دوشيدن شير حيوانات بيمار، خودداري شود و به واكسيناسيون حيوانات سالم گله اقدام نموده و تا رفع خطر بيماري، از جابجائي حيوانات آن محل به محلهاي ديگر جلوگيري بعمل آيد .

به منظور كنترل سياه زخم ناشى از كشاورزى، به مسائل زير نيز بايد توجه نمود:

-  خود داري از تماس با لاشه هاي آلوده -  خودداري از مصرف سفيداب -  واكسيناسيون افرادي كه شديدا در معرض خطر ابتلاء هستند

-  كموپروفيلاكسي، طبق برنامه پيشنهادي

 II ـ پيشگيرى ثانويه : توصيه شده است كه تا پاك شدن باكتريولوژيك ضايعات، از نظر تماس با بيماران به احتياط هاي همه جانبه، پرداخته شود  و جهت جلوگيري از بروز توكسمي ناشي از بيماري بايد هرچه سريعتر به درمان افراد مبتلا به سياه زخم، اقدام نمود. درمان بوسیله پنی‌سیلین G انجام می‌شود که موثرترین درمان است.

III ـ پيشگيرى ثالثيه : ترميم جراحي بدشكلي هاي ناشي از اسكار بيماري در ناحيه پلك چشم ها و ساير قسمت هاي بدن.

IV ـ  ساير اقدامات كنترلى : سياه زخم انساني، معمولا به صورت انفرادي عارض مي شود ولي وقتي از باسيل سياه زخم به عنوان يك جنگ افزار بيولوژيك، استفاده شود ممكن است با همه گيري اين بيماري مواجه شويم

توصيه هاى لازم پس از لمس يا برخورد با نامه ها و بسته هاي مظنون به سياه زخم

1- بسته هاي مظنون را تكان ندهيد و محتويات آنها را تخليه نكنيد.  2 ـ  چنين بسته هائي را حمل نكنيد، به ديگران نشان ندهيد و از ديگران نخواهيد كه آنها را بررسي كنند.  3 ـ  اشياء مزبور را در يك سطح با ثباتي قرار دهيد، آنها را نبوئيد ، لمس نكنيد، مزه آنها را نچشيد و از نزديك به آن ها خيره نشويد.

 4 ـ  ديگران را از وجود چنين بسته هاي مظنوني آگاه كنيد، محل را ترك كنيد، درب ها را ببنديد و از ورود ديگران به آن محل نيز جلوگيري نمائيد و در صورت امكان سيستم تهويه را خاموش كنيد.  5 ـ  به منظور جلوگيري از انتقال مواد عفونتزا به صورت و پوست بدن، دست ها را با آب و صابون بشوئيد.  6 ـ  در صورتي كه چنين بسته هائي در محيط  كار يا منزل، يافت شود به مسئولين مربوطه، اطلاع دهيد.

 7 ـ  در صورت امكان اسامي افرادي را كه به هنگام يافت شدن پاكت مظنون در محل حضور داشته اند و افرادي كه آن را لمس نموده اند تهيه كنيد و آن را در اختيار مرکز بهداشت، قرار دهيد . 8- براي افرادي که در تماس با اشياي آلوده يا محيط قطعا آلوده و يا مشکوک به آلودگي حضور داشته اند صرف نظر از نتايج آزمايشگاهي مي بايست پروفيلاکسي با سيپروفلوکساسين و يا داکسي سايکلين به مدت 60 روز ادامه يابد.

شرح وظايف بهورزان در پيشگيري و مبارزه با بيماري شاربن

1- آموزش :

– آموزش در خصوص علائم بيماري و راههاي انتقال آن

آموزش بهداشت فردي :

- در خصوص ضدعفوني مرتب زخم جلدي بدون دستكاري زخم و پانسمان به روش استریل و جلوگيري از سوزاندن زخم توسط يك شي داغ

– عدم استفاده از كيسه حمام تهيه شده از پشم و موي دامها و خودداري از مصرف سفيد آب - اجتناب  از تماس پوست و مخاط زخمی با خاک

- عدم تماس مخاطات و پوست با حیوان مبتلا به سیا ه زخم  - استفاده از دستکش حین تمیز کردن و خرد نمودن محصولات گوشتی

- استفاده از ماسک در هنگام کار با پشم گوسفندان و در محیطی که حیوان مبتلا به سیاه زخم وجود دارد-  استفاده از محصولات گوشتی که به تأیید دامپزشکی رسیده است- جلوگيري از دستكاري و مصرف لاشه دامهايي كه ناگهاني تلف شده اند و سوزاندن و دفن بهداشتي اين نوع لاشه ها

- تشويق كارگران شاغل در كارخانه هايي كه با محصول دام سروكار دارند .(نساجي،پشم ريسي) در خصوص استفاده از وسائل حفاظتي نظير دستكش و ماسك در هنگام كار و تهویه مناسب - اختصاص محلي براي شستشوي مرتب دست ها، دوش گرفتن، و قرار دادن لباس کار- تميز کردن مرتب وسايل و تجهيزات و محل کار در صنايع مربوط - فراهم آوردن تسهيلات پزشکي و بهداشتي براي کارکنان و معاينه مرتب آن ها- پیگیری واکسيناسيون افراد در معرض خطر(نظير افرادي که با پشم و مو و استخوان احتمالاً آلوده حيوانات تماس دارند و يا پرسنل آزمايشگاهي که با باسيل در تماس هستند)

2- بیماریابی

گزارش فوري هر مورد سياه زخم استنشاقي و گزارش غير فوري سياه زخم جلدي و گوارشي

- بررسی افراد مشکوک به سیاه زخم و ارجاع به مرکز بهداشتی و درمانی

- ايزولاسيون افراد مبتلا به انجام احتياط هاي لازم در دوره بيماري

- ضد عفوني کردن کليه آلودگي هاي ناشي از ترشحات ضايعات جلدي و يا ترشحات تنفسي

-  کشف و بررسي منبع عفونت

- بررسی اطرافیان بیمار از نظر احتمال وجود بیماری و در صورت نیاز ارجاع آنها

- بررسی وجود بیماری سیاه زخم در احشام موجود در محیط زندگی فرد بیمار و در صورت وجود بیماری اطلاع به مرکز بهداشتی و درمانی

- جلو گيري از فروش پوست و گوشت حيوانات آلوده

- لزوم معدوم نمودن هرچه سریعتر حیوان مبتلا توسط دامپزشکی

- آموزش و پیگیری واکسیناسیون کلیه دامهای دامداری ها علیه بیماری سیاه زخم

3- پيگيري درمان

1 – ثبت داروهاي تجويز شده توسط پزشك 2 – نظارت دقيق بر مصرف صحيح و منظم داروها توسط بيمار در طول مدت درمان

3 - كنترل بيمار از نظر بروز احتمالي عوارض دارويي ( ارجاع به پزشك )

‌- پيگيري موارد ارجاع

ارجاع فوري : تب و تنگي نفس ، افت فشار خون ، تهوع ، استفراغ ، درد شكم ،  اسهال خوني .

ارجاع غير فوري : تداوم علائم پس از تكميل دوره درمان

تاريخ مراقبت بعدي : مراقبت از بيمار بصورت روزانه تا اتمام دوره درمان مي شود .

اقدام در صورت مواجهه با موارد دامي

- عدم باز نمودن لاشه حيوانات مبتلا - سوزاندن یا دفن لاشه‌های آلوده در گودال‌های با عمق حداقل 2 متر و  پوشاندن لاشه توسط مقدار زيادي آهك زنده - ضدعفوني و سوزاندن بستر و زمين آلوده و اطراف گودال-  با هماهنگی و اطلاع مرکز بهداشتی و درمانی و اداره دامپزشکی : از بين بردن دقيق مواد آلوده  - جدا نمودن دامهاي مشكوك تا 2 هفته پس از قطع موارد جديد بيماري شاربن - قرنطينه نمودن مزارع آلوده- جلوگیری از تماس با حیوانات الوده و محصولات آنها - رعایت بهداشت شخصی و محیطی در اماکن جابجایی فراورده های با منشا دامی - مرا قبت های پزشکی در مورد زخم های جلدی - گند زدايي پشم و موي حيوانات(عاري نمودن از اسپورها ) با استفاده از فرمالدئيد ، تاباندن اشعه گاما، قرار دادن مواد در معرض بخار تحت فشار در اتوکلاو و استريل کردن به وسيله اکسيد اتيلن -  پیگیری واکسیناسیون در نواحی آندمیک (ایمن سازی فعال دام‌های سالم به کمک واکسن زنده ضعیف شده - واکسینه کردن افرادی که در خطر شغلی بالایی قرار دارند )

ادامه مطلب سياه زخم ا