آسكاريازیس

آلوده ,آلودگي ,مدفوع ,روده ,انسان ,درمان ,درجه حرارت ,روده كوچك ,مخزن عفونت ,كودهاي انساني ,درمان افراد ,درمان افراد آلوده

آسكاريازیس (آسكاريدوز)

آسكاريازیس  : عبارت است از آلوده شدن دستگاه روده اي انسان به كرم بالغ آسکاریس لومبریکوئیدس

آسكاريس  مشهورترين كرم حلقوي است كه بعد از اكسيور بالاترين نسبت آلودگي را در سطح جهان دارا مي باشد . كرمي است بزرگ و گرد شبیه کرم خاکی كه در درون روده كوچك بسر مي برد و اندزه آن بين 35 تا 15 سانتيمتر است حداکثر قطر آن در حدود 6.5 میلیمتر است. كرم نر كوچكتر از كرم ماده است . طول كرم نر 10 تا 25 سانتيمتر مي باشد . كرم ماده بالغ جفت گيري كرده و روزانه بيش از دويست هزار تخم مي گذارد ،‌تخم آن بيضي شكل و قهوه اي رنگ است . كرمها از محتواي غذايي داخل روده تغذيه مي كنند . طول مدت زندگي کرم 12-18 ماه ميباشد.

چرخه زندگي

كرمهاي بالغ بطور طبيعي در مجراي روده كوچك بسر برده و تخم ريزي مي كند . تخم مقاوم كرم چنانچه با مدفوع روي خاك ريخته شود و در شرايط مساعد ( دماي 28 درجه سانتيگراد ،‌خاك رسي ،‌محيط سايه دار ) قرار گيرد بطور معمول بعد از 3 هفته قدرت آلوده كنندگي پيدا كرده و به  تخم رسيده(تخم عفوني) تبديل مي شود و چنانچه بعد از اين مدت از طريق مصرف آب ، سبزي  يا موادغذايي و يا دست آلوده وارد بدن شود ، درقسمت فوقاني روده کوچک باز شده و لارو آن آزاد مي شود . اين لارو از مخاط روده كوچك عبور كرده توسط جريان خون لارو به كبد مي رود و از آنجا به قلب و ريه مي رود سپس مهاجرت نموده و با پايين رفتن از مري به روده باريك مي رسند و به كرم بالغ تبديل مي شود .

اپيدميولوژي

آسكاريس ، انگل مناطق معتدله و حاره است اما در كشورهاي با آب و هواي گرم شايعتر بوده و بخصوص در مناطقي كه بهداشت ناكافي است شيوع فراواني دارد . آسكاريازيس در هر سني بوجود مي آيد ، اما بيشترين درصد در گروه سني 5 تا 9 سال مي باشد يعني كودكاني كه در سنين دبستان و قبل از دبستان بوده و بيشتر از بالغين در تماس با خاك الوده قرار دارند  . شيوع آلودگي در هر دو جنس تقريباً يكسان است . طبقات فقيرتر شهري و نيز روستائيان بدليل آلودگي شديد خاك ، بهداشت نامناسب ، ‌بيشتر مبتلا مي گردند . آلودگي موضوعي خانوادگي است ،‌بدين شكل كه خانواده واحد پخش و انتشار بيماري است .

در مناطقي  كه به ميزان زيادي از كود انساني جهت بارور كردن مزارع سبزيجات استفاده مي شود ، انسان در تمام سنين از مصرف سبزيجات آلوده مي شود .

 

تخمهاي آسكاريس به خشكي حساس هستند. تخمها در نور مستقيم خورشيد در عرض 15 ساعت تخريب شده و در درجه حرارت بالاي 40 درجه نيز از بين مي روند بطوري كه در 50 درجه حرارت فقط 1 ساعت دوام مي آورند . درجه حرارت 8 تا 12 سانتي گراد هيچ گونه تأثيري بر تخمهاي آسكاريس ندارد ،‌ بطوري كه تخمها مي توانند در خاك با درجه حرارت انجماد معمول زمستان زنده بمانند . تخم در برابر ضدعفوني كننده هاي شيميايي مقاوم بوده و مي تواند در برابر غوطه ور شدن در مواد پرقدرت شيميائي پايداري نمايد . آنها چندين ماه در فاضلاب يا كود انساني زنده مي مانند .

 روش انتقال : بيماري به طور مستقيم از يك بيمار به فرد سالم منتقل نمي شود بلكه انسان با خوردن تخم كرم كه در خاكهاي آلوده به مدفوع وجود دارد به همراه خوردن سبزيجات و صيفي جات آلوده يا آب آلوده مبتلا مي گردد (مدفوع ـ دهاني)

 خوراكي هايي كه خام خورده مي شوند مانند سالاد و سبزي ها آلودگي را منتقل مي نمايند. راههاي ديگر  انگشتان آلوده به خاك يــا خوردن خاك آلوده (خاك خوري)وگردوغبار است كه مي تواند در انتشار آلودگي به آسكاريس در مناطق كويري نقش مهمي داشته باشد.

میزبان کرم آسکاریس  : میزبان این کرم انسان و خوک می‌باشد. کرمهایی که در انسان و خوک وجود دارند، از نظر ساختمانی به هم شبیه‌اند .

   علايم‌ شايع‌ : شكم بزرگ ،  پرخوري ، دردهاي دور ناف و معده ، سرگيجه ، كهير ، خارش ، افزوني آب دهان ( چه در بيداري و چه در موقع خواب ) ، دندان قروچه كردن در هنگام خواب ، خاك خوري ، تهوع ، استفراغ ، اسهال هاي متناوب ، لاغري ، سرفه ، تنگي نفس ، طپش قلب ، عصباني بودن ، ديدن خوابهاي پريشان ، خستگي‌ مكرر ، كاهش‌ وزن‌ يا فقدان‌ وزن‌گيري‌ مناسب‌ (در كودكان‌) و ....  كرم‌ها ممكن‌ است‌ گاهي‌ در مدفوع‌ يا بستر كودكان‌ ديده‌ شوند. به‌ندرت‌ ممكن‌ است‌ كرم‌ها با استفراغ‌ خارج‌ شوند.

مخزن عفونت :  مدفوع انسان تنها مخزن عفونت است.  ميزان آلودگي در كودكان زياد است و كودكان عمده ترين پخش كننده آلودگي هستند.  
دوره واگيري: تا زماني كه تمام آسكاريس هاي بارور در روده از بين نروند و مدفوع از نظر تخم كرم منفي نشود آلوده كنندگي وجود دارد.
دوره كمون: دو ماه

عوارض‌ احتمالي‌ آسکاریدوز  : در صورت‌ عدم‌ درمان . .مهاجرت‌ كرم‌ها به‌ ساير نواحي‌ بدن‌ .

در صورتي كه تعداد كرمها زياد باشد انسداد مجاري مثل روده، پانكراس، راههاي هوايي و آپانديسيت، يرقان انسدادي، آبسه كبدي, سوراخ شدن روده‌ها و … را به دنبال دارد.

تشخيص بيماري

نشخيص دقيق بر يافتن تخمها در مدفوع استوار مي باشد ( فقط در آزمايش روتين مدفوع يا دفع خودبخود يك كرم بالغ در مدفوع)

آسکاریس  در مدرسه :

در هنگام گزارش خانواده دانش ْآموزو يا مشكوك بودن به بيماري آسکاریس در زمان معاينه ( رنگ پريدگي و علائم كم خوني ) دانش ْآموز را به پزشك ارجاع داده اگر تشخيص پزشك بر آسكاريدوز قطعي شد دانش آموز از رفتن به مدرسه ممنوعيت ندارد ولي اقدامات لازم از جمله ساختن توالتهاي بهداشتي آموزش افراد جهت استفاده از توالت بهداشتي شستشو و سالم سازي ميوه ها و سبزيهايي كه خام مصرف مي شوند عدم استفاده از كودهاي انساني در مزارع و ممانعت از خاك خواري كودكان ارائه مي گردد .

درمان : درمان بيماران (مخزن عفونت) با داروهایي نظير مبندازول يا پیپرازین‌ طبق دارونامه

شرح وظايف بهورزان در پيشگيري و مبارزه با آسكاريازیس

آموزش به خانوارهاي تحت پوشش :

1.                  در زمينه چگونگي انتقال بيماري - رعايت بهداشت فردي (شستن دستها با آب و صابون بعد از توالت و قبل از غذا خوردن- كوتاه كردن ناخنها بخصوص در كودكان)- سالم سازي ميوها و سبزيجات- احداث توالتهاي بهداشتي و دفع صحيح مدفوع و جلوگيري از آلودگي خاك ، بخصوص در اطراف محل بازي و ورزش كودكان - عدم استفاده از كودهاي انساني تازه در مزارع

2.                  تشخيص و درمان افراد آلوده : از آنجا كه انسان ميزبان نهايي بسياري از كرمها مانند آسكاريس و اكسيور ، تنيا ساژيناتا و … مي باشد و تشخيص و درمان افراد آلوده نه تنها موجب بهبود آنان مي شود ، بلكه اقدام بسيار موثري در جهت قطع زنجيره انتقال و مبارزه با منابع و مخازن نيز به حساب مي آيد .

 آموزش به خانواده بيمار :

شستشوي‌ مكرر دست‌ها هميشه‌ قبل‌ از غذا خوردن و پس‌ از توالت‌ رفتن-  خودداري‌ از وارد كردن‌ انگشتان‌ به‌ دهان‌. ناخن‌ها را كوتاه‌ و تميز نگه‌ داريد. - نواحي‌ مقعد و تناسلي‌ را حداقل‌ روزي‌ دوبار با صابون‌ و آب‌ گرم‌ بشوييد. شستشو را با دفت‌ و ترجيحاً زير دوش‌ انجام‌ دهيد. از حمام‌ وان‌ استفاده‌ نكنيد.  - در صورت‌ امكان‌ همه‌ لباس‌هاي‌ راحتي‌، لباس‌هاي‌ خواب‌، زيرپوش‌ها و حوله‌هاي‌ آلوده‌اي‌ را كه‌ توسط‌ فرد مبتلا استفاده‌ شده‌ بجوشانيد. لباس‌هاي‌ بافتني‌ كه‌ قابل‌ شستشو نيستند را در محلول‌ آمونياك‌ (يك‌ فنجان‌ محلول‌ خانگي‌ آمونياك‌ در پنج‌ گالن‌ آب‌ سرد بخيسانيد. ) - پس‌ از درمان‌، صندلي‌ توالت‌، كف‌ حمام‌ و اثاثيه‌ را به‌دقت‌ شستشو و تميز كنيد. قاليچه‌ها، روميزي‌ها، پرده‌ها، مبلمان‌ و صندلي‌ها را به‌دقت‌ با جاروبرقي‌ تميز كنيد. اسباب‌بازي‌هاي‌ فلزي‌ يا اشياي‌ فلزي‌ مشابه‌ را در يك‌ اجاق‌ داغ‌ استريل‌ كنيد.

3.               پيگيري بيماران شناخته شده تحت درمان

4.                  كنترل‌ و نظارت‌ بر مراحل‌تهيه‌، توليد، توزيع‌ و فروش‌مواد غذايي‌ (نظارت دقيق بر كار اغذيه فروشي ها)

5.                  محفوظ نگه داشتن غذاها از آلوده شدن با فضولاتي كه امكان دارد به تخم انگل آلوده باشند .

 

ادامه مطلب آسكاريازیس ا