اکسیور

مقعد ,ناحيه ,شوند ,آلوده ,هفته ,درمان ,ناحيه مقعد ,دانش ْآموز ,شستن دستها ,تميز كنيد ,كودك مبتلا

اکسیور ( کرمک یا کرم سنجاقي یا نخی )‌

كرمك‌ ( انتروبیوس ورمیکولاریس ) ‌: كرمي است انگلي به رنگ سفيد صدفي يا شفاف به شكل نخ با پوسته نرم كه طول كرم نر 2 الي 5 ميلي متر و كرم ماده  8 الي 12 ميلي متر است . تخم كرم بيضي شكل و غير متقارن مي باشد .

كرم بالغ در نواحي تحتاني روده كوچك يا ابتداي روده بزرگ(سكوم) زندگي مي كند ، كه پس از جفتگيري و بارور شدن كرم ماده به طرف مخرج مهاجرت نموده ، در اواخر شب از مخرج خارج شده در اطراف مخرج تخم گذاري مي نمايد تخم ها در يک ماده ژلاتيني و چسبناک قرار دارند . اين ماده ژلاتيني و حرکات کرم مادر باعث خارش مي شوند . در نزد دختران كوچك تخم گذاري ممكن است در اطراف بخش خارجي دستگاه تناسلي و يا ندرتاً در داخل صورت گيرد . تخمها پس از 6 ساعت در حرارت بدن داراي لارو آلوده كننده مي شوند تخم‌هاي‌ بسيار كوچك‌ اين‌ انگل‌ هنگام‌ خاراندن‌ پوست‌ اطراف‌ مقعد به‌ انگشتان‌ مي‌چسبند كه در اين صورت با بلعيده شدن از راه دستگاه گوارش وارد روده گرديده تبديل به لارو مي گردد كه لاروها مسير خود را به سمت روده بزرگ طي نموده در اين محل بالغ شده سيكل زندگي كرمك (2 الي6 هفته )تكرار مي گردد .

عامل بيماريزا در اكسيورز (ابتلا به كرمك) تخم كرم اكسيور است كه داراي دو جدار خارجي و داخلي است و جنين در داخل آن به لارو تبديل مي شود . مدت عمر كرم حدود سه هفته كه در همين مدت هر شب حدود 10 هزار تخم مي ريزد و هر كدام سير تكاملي را طي نموده و بالغ مي شوند بنابراين بايد براي تمام خانواده درمان دسته جمعي انجام داد و درمان را 2 هفته بعد تكرار نمود .

علائم باليني :  تخم گذاري انگل در اطراف مقعد باعث خارش شديد ناحيه نشمين مي شود كه در كودكان با خاراندن مداوم ناحيه مقعد همراه است كه ممكن است ايجاد زخم يا خونريزي در ناحيه بنمايد خارش معمولاً در شب خيلي شديد تر بوده ايجاد بي خوابي و بي قراري و عصبانيت در كودك مي نمايد - ترشح‌، خارش‌ و احساس‌ ناراحتي‌ مهبل‌ در صورت‌ مهاجرت‌ انگل‌ به‌ داخل‌ مهبل

راههاي سرايت : تخم كرم از طريق مدفوع افراد آلوده دفع شده و همراه غذا ، دستها ، آب ، ميوه و سبزيجات آلوده از راه دهان وارد بدن انسان مي شوند . تخم‌هاي‌ انگل‌ معمولاً از راه مقعد به دهان (در اثر خاراندن مقعد) و يا از طريق  وسايل و البسه آلوده و رختخواب و اسباب بازيها و صندلي‌ توالت‌ يا تماس‌ دست‌ به‌ دست‌ به‌ ديگران‌ منتقل‌ مي‌شوند. همچنين‌ تخم‌ها مي‌توانند در هوا پراكنده‌ شده‌ و از طريق‌ استنشاق‌ يا بلع‌ وارد بدن‌ فرد ديگر گردند.

عوامل‌ افزايش‌دهنده‌ خطر : آلودگي به انگل معمولاً در بين افراد خانواده هاي پر جمعيت ، مراكز شبانه روزي ، زندگي‌ گروهي‌ كودكان‌ مثلاً در مدرسه‌ يا محل نگهداري اطفال ، آسايشگاههاي بيماران رواني  ، بهداشت‌ فردي‌ نامناسب‌ ، آب‌ و هواي‌ گرم‌

حداقل ۳۰ درصد تمام بچه ها و ۹۰  درصد بچه هائي که در مؤسسات نگهداري زندگي مي کنند دچار کرمک مي باشند .

تشخيص : بهترين راه تشخيص عفونت چسباندن نوار چسب شفاف(چسب اسكاچ يا سلوفان) در ناحيه نشمين گاه و مشاهده تخم انگل در زير ميكروسكوپ و يا مشاهده كرم بالغ در مدفوع است . بهترين زمان بررسي ناحيه مقعد شب هنگام ۲-۱ ساعت بعد از اينکه کودک به رختخواب رفت مي باشد . کرم ها سفيد و نخي بوده و حرکت آنها با چشم غيرمسلح ديده ميشود. تخم ها و کرم ها مي توانند بوسيله گذاشتن نوار چسب در ناحيه مقعد هنگام صبح قبل ازاينکه کودکان از خواب بلند شوند برداشته شود . نوار چسب را روي خودش تا کرده و به آزمايشگاه ببريد . تخم ها و کرم هاي روي چسب مي توانند در زير ميکروسکوپ مشخص شوند .

درمان : درمان‌ همزمان‌ همه‌ اطفال‌و اعضاي‌ خانواده‌ كه‌ با هم‌زندگي‌ مي‌كنند طبق دارونامه(مبندازول يا پيپرازین)

اكسيور در مدرسه :

در هنگام گزارش از مدرسه يا اولياء دانش ْآموز ،مبني بر مشاهده كرم در مدفوع كودك و علائم ديگر دانش ْآموز را به پزشك ارجاع داده اگر تشخيص پزشك بر اكسيور قطعي شد دانش آموز از رفتن به مدرسه ممنوعيت ندارد ولي اقدامات لازم از جمله آموزش درخصوص شستن دستها با آب و صابون قبل از خوردن غذا و بعد از توالت ،گندزدايي لباسهاي زير و درمان تمامي افراد خانواده وي صورت مي گيرد .

تعریف اپیدمیولوژیک : ندارد .

شرح وظايف بهورزان در پيشگيري و مبارزه با اكسيورز

1.                  آموزش به خانوارهاي تحت پوشش : در زمينه چگونگي انتقال بيماري - رعايت بهداشت فردي (شستن دستها با آب و صابون بعد از توالت و قبل از غذا خوردن- كوتاه كردن ناخنها )- كلرينه كردن آب آشاميدني يا جوشاندن (به مدت 1 دقيقه)- سالم سازي ميوها و سبزيجات- احداث توالتهاي بهداشتي و دفع صحيح مدفوع- عدم استفاده از كودهاي انساني تازه در مزارع

2.               آموزش به خانواده بيمار :  خانه‌ را با دقت‌ بيش‌ از قبل‌ تميز كنيد- پرده‌ها و لباس‌ها را بيشتر از حالت‌ عادي‌ بشوييد يا در محلول‌ آمونياك‌ شستشو دهيد يا آنها را بجوشانيد-  حوله‌ها را عوض‌ كنيد - براي‌ شستشو از دوش‌ استفاده‌ نماييد نه‌ وان‌ حمام‌ - عوض كردن لباس زير و ملحفه كودك مبتلا و شستشوي آن با آب جوش (به مدت 1 دقيقه)و خشك كردن در آفتاب به مدت 2 هفته- شستشوي مكرر ناحيه باسن كودك مبتلا( با آب و صابون) به خصوص صبح زود كه طفل از خواب بيدار مي شود به مدت 2 هفته - گندزدايي وسايل و اشياء بيمار و استفاده نكردن از آنها(اسباب‌بازي‌هاي‌ قابل‌ شستشو را با بُرس‌ شسته‌ و تميز كنيد- اسباب‌بازي‌هاي‌ فلزي‌ و اشياي‌ مشابه‌ را در يك‌ اجاق‌ داغ‌ استريل‌ نماييد )- شستشوي‌ مكرر دستها به‌خصوص‌ پس‌ از اجابت‌ مزاج‌ وكوتاه‌ كردن‌ ناخن‌ها- گندزدايي توالتهاي آلوده

3.                  پيگيري بيماران شناخته شده تحت درمان

4.                  كنترل‌ و نظارت‌ بر مراحل‌تهيه‌، توليد، توزيع‌ و فروش‌مواد غذايي‌ (نظارت دقيق بر كار اغذيه فروشي ها)

 

ادامه مطلب اکسیور ا