دیابت

دیابت ,دیابتی ,انسولین ,بیماران ,عروق ,بیماری ,بیماران دیابتی ,تظاهرات بالینی ,عروق کوچک ,درمان دیابت ,افراد دیابتی ,عوارض دیررس دیابت ,دسته اخ

دیابت

اپیدمیولوژی

دیابت در ایالات متحده شایع تر شده است . تخمین زده می شود که بیشتر از 23 میلیون نفر در آمریکا مبتلا به دیابت هستند، اگر چه بیش از یک سوم آنها تشخیص داده نشده اند.

طبقه بندی دیابت

•         دیابت نوع 1

•         دیابت نوع 2

•         دیابت حاملگی

•         دیابت ملیتوس

دیابت نوع 1: 5 تا 10% از کل مبتلایان به این دسته اختصاص دارند. دیابت وابسته به انسولین (IDDM) گفته می شود .ویژگی بارز نوع 1 تخریب شدن سلولهای بتای پانکراس می باشد که باعث کاهش یا عدم تولید انسولین در خون میباشد

ü     شروع در هر سنی (معمولا زیر 30 سال)

ü     کاهش وزن

ü     علت آن ممکن است ژنتیکی ، محیطی یا ایمونولوژیک

ü     تزریق انسولین ضروری است

ü     استعداد ابتلا به کتوز در صورت فقدان انسولین

ü     عارضه حاد ،هایپرگلیسمی

 

 دیابت نوع2: 90 تا 95% مبتلایان به این دسته اختصاص دارند که دیابت غیر وابسته به انسولین (NIDDM) گفته میشود.

 مقاومت نسبت به انسولین و اختلال در ترشح آن دو مشکل عمده در ارتباط با دیابت نوع 2 می باشند.

   برای غلبه بر مقاومت نسبت به انسولین و پیشگیری از افزایش سطح گلوکز خون ، باید مقادیر بیشتری انسولین ترشح شود تا سطح گلوکز خون طبیعی شود و اگر سلول های بتا نتوانند افزایش تقاضا نسبت به انسولین را تامین کنند سطح گلوکز خون افزایش می یابدو دیابت نوع 2 بوجود می آید.

ü     شروع در هر سنی معمولا بالای 30سال

ü     معمولا چاق

ü     افراد چاق با کاستن از وزن خود می توانند قند خون را کنترل کنند

ü     گاهی استفاده از انسولین در کوتاه مدت ودراز مدت

ü     ایجاد کتوز به ندرت مگر در موارد استرس و عفونت

ü     عارضه حاد ،سندرم هیپراسمولار غیر کتوزی هیپر گلسمیک

دیابت ملیتوس: یا دیابت ثانویه

ü     مشکلاتی چون بیماری های پانکراس ، ناهنجاری های هورمونی و دارویی ممکن است ایجادکننده باشند.

ü     گاهی نیاز به داروهای ضد دیابت خوراکی یا انسولین است

دیابت حاملگی:

ü     در اثر هورمون های مترشحه از جفت که عملکرد انسولین را مهار میکند

ü     در معرض خطر ماکروزومی (نوزادان درشت غیر طبیعی)

ü     شیوع در 2 تا 5 درصد کل حاملگی ها

تظاهرات بالینی

تظاهرات بالینی بستگی به سطح هیپرگلیسمی بیماران دارد.دیابت شامل «3P  » می باشد: 1.پلی اوری ، 2. پلی دیپسی ،  3.پلی فاژی

از دست رفتن بیش از حد مایعات در اثر دیورز اسموتیک منجر به پلی اوری ( افزایش ادرار ) و پلی دیپسی( تشنگی زیاد) می شود.ردر نتیجه کمبودانسولین و شکستن چربی ها اشتهای بیمار زیاد می شود (پلی فاژی). سایر علایم عبارتند از : خستگی و ضعف، تغییرات ناگهانی در وضعیت بینایی، گزگز و بی حسی دست و پاها ، خشکی پوست و ترمیم و بهبود کند زخم های بدن و عفونت های عود کننده. از دست دادن ناگهانی وزن، تهوع و استفراغ ، دردهای شکمی ممکن است در دیابت نوع 1 دیده شود

بررسی و یافته های تشخیصی

بالا بودن غیر طبیعی سطح خونی گلوکز، معیار اصلی برای تشخیص دیابت می باشد. اگر قند خون ناشتا به 126 یا بیشتر برسد یا اگر سطح قند خون برای چندین بار تصادفی معادل 200 یا بیشتر بود تشخیص دیابت مطرح می شود.

علاوه بر این موارد ، انجام دادن تست های تشخیصی تخصصی برای افراد مبتلا و کنترل آنها از جهت ابتلا به عوارض دیابت از نکات اصلی مراقبتی در این بیماران می باشد.

کنترل و درمان دیابت

هدف اصلی در درمان دیابت طبیعی شدن فعالیت انسولین و اصلاح سطح قند خون به منظور جلوگیری از گسترش مشکلات نورولوژیکی و عروقی است.

درمان دیابت شامل 5 مورد زیر می باشد:

درمان تغذیه ای:

رژیم غذایی، تغذیه و کنترل وزن ، زیربنای درمان دیابت را تشکیل می دهند. هدف اصلی در اصلاح رژیم غذایی، کنترل کل کالری دریافتی به منظور حفظ یک وزن قابل قبول و کنترل سطح گلوکز خون می باشد.

در مان تغذیه ای بیماران مبتلا به دیابت شامل اهداف زیر می باشد:

Ø     کسب و حفظ گلوکز ، چربی و فشار خون

Ø     پیشگیری و یا حداقل کاهش میزان پیشرفت عوارض مزمن دیابت با اصلاح رژیم غذایی و الگوی زندگی

Ø     تعیین نیازهای تغذیه ای فردی

Ø     حفظ لذت غذا خوردن همراه محدودیت انتخاب های غذایی

برای افراد دیابتی چاق مخصوصا دیابت نوع 2 کاهش وزن به عنوان یک درمان کلیدی به شمار می رود. به افراد چاق توصیه می شود تا BMI  خود را به 29-25 برسانند.

BMI بیش از 30 به عنوان فرد چاق به حساب می آید.

BMI نسبت وزن به قد می باشد که از تقسیم وزن بدن (کیلوگرم) بر مجذور قد (متر) به حساب می آید.

ورزش:

ورزش اهمیت زیادی در درمان دیابت دارد ، زیرا باعث کاهش قند خون و عوامل خطر قلبی عروقی می شود ،ورزش با افزایش برداشت گلوکز توسط عضلات و بهبود عملکرد انسولین ، سطح قند خون را پایین می آورد و جریان خون  و تون عضلات را بهبود می بخشد. بیماران دیابتی باید هر روز در یک زمان معین و به یک میزان معین ورزش کنند.

کنترل قند خون و کتون:

کنترل قند خون ، پایه مراقبت در

دیابت است و کنترل مرتب قند خون

به وسیله بیمار، بیماران دیابتی را

قادر می سازد تا با اصلاح برنامه ی

درمانی به بهترن شکل ممکن

غلظت گلوکز خون را کنترل کنند.

دارو درمانی :

انسولین درمانی : در دیابت نوع 1، بدن توانایی تولید انسولین را از دست می دهد ، بنابراین بیمار باید برای یک مدت طولانی انسولین دریافت کند . در دیابت نوع 2، در صورتی که با رژیم غذایی و داروی

 خوارکی نتوان قند خون را کنترل

کرد ، ممکن است استفاده از انسولین

در دراز مدت ضرورت یابد. همچنین

بعضی از بیماران دیابتی نوع 2 که با

رژیم غذایی و داروی خوراکی کنترل

شده است ممکن است در دوره های

ناخوشی ،عفونت ، حاملگی، جراحی و یا هر گونه شرایط پر استرس موقتا به مصرف انسولین نیاز پیدا کنند.  معمولا با تزریق 2 بار انسولین در روز می توان قند خون بیمار را کنترل کرد.

داروهای ضد دیابتی خوراکی:

داروهای ضد دیابتی خوراکی ممکن است در درمان بیماران دیابتی نوع 2 که بیماری آنها تنها با رژیم و ورزش کنترل نمی شود، موثر واقع شوند.

    عوارض حاد دیابت

سه عارضه حاد دیابت ناشی از عدم تعادل گلوکز خون در کوتاه مدت عبارتند از:

1.     هیپوگلیسمی

2.     کتواسیدوز دیابتی (DKA)

3.     سندرم هیپراسمولار هیپرگلیسمیک غیر کتونی(HHNS)

هیپوگلیسمی (واکنش های انسولینی)

کاهش غیر طبیعی قند خون . علت آن ممکن است مصرف بیش از حد انسولین یا قرص ضد دیابتی خوراکی ، مصرف غذای بسیار کم یا فعالیت های شدید بدنی باشد. در هر ساعت از شبانه روز ممکن است اتفاق بیفتد.

تظاهرات بالینی:

در نوع خفیف به هنگام افت قند خون ، سسیستم عصبی سمپاتیک فعال می شود .به دنبال ترشح ناگهانی ادرنالین علایمی از قبیل تعریق، لرزش ، تاکی کاردی، 

تپش قلب ،تحریک پذیری وگرسنگی بروز میکند.

در جریان متوسط ، پایین آمدن قند خون ،سلولهای مغزی را از سوخت خود محروم می کند. عدم تمرکز ، سردرد، احساس سبکی سر ، تیرگی شعور، اختلال حافظه، کرختی لب ها و زبان ، تکلم مبهم، عدم هماهنگی عضلات ، تغييرات هیجانی عاطفی، دو بینی و خواب آلودگی می باشد.

در روند شدید، عملکرد دستگاه عصبی مرکزی مختل می شود به طوری که بیمار برای درمان به کمک فرد دیگری نیاز دارد. علایم آن ممکن است شامل اختلالات رفتاری ،تشنج،اشکال در بیدار شدن از خواب یا کاهش سطح هوشیاری باشد.

کتواسیدوز دیابتی:

در اثر فقدان یا کمبود شدید انسولین ایجاد می شود. در اثر فقدان انسولین ، متابولیسم کربوهیدرات ها ، چربی ها و پروتئین ها مختل می شود. سه چهره مهم بالینی DKA عبارتند از :

v    هیپرگلیسمی

v    دهیدراتاسیون و از دست دادن الکترولیت ها

v    اسیدوز

تظاهرات بالینی:

هیپرگلیسمی باعث پر ادراری و پر نوشی می شود. علایمی از جمله تاری دید، خستگی، سردرد، هیپوتانسیون ارتواستاتیک،تنش واضح به همراه نبض تند و ضعیف، علایم گوارش مانند بی اشتهایی، تهوع،استفراغ و  درد شکم به دلیل بالا رفتن میزان کتون های در بدن ، هوای تنفسی بیمار ممکن است بوی استون بدهد ،هیپوونتیلاسیون (تنفس بسیار عمیق بدون زجر تنفسی) 

سندرم هیپر اسمولار هیپرگلسمیک غیر کتونی:

وضعیت خطرناکی است که با هیپر گلیسمی و هیپر اسمولاریتی شدید و اختلال سطح هوشیاری همراه می باشد در این سندرم کتوز وجود ندارد یا به بسیار جزئی

است . هیپر گلیسمی این بیماران باعث دیورز شدید و در نتیجه از دست دادن آب و الکترولیتها می شود.

تظاهرات بالینی:

بیماران مبتلا به HHNS ممکن است با یکی از علایم افت فشار خون ، تاکی کاردی، کم آبی واضح مخاط ها ، قوام ضعیف پوستی و نیز نشانه های مختلف عصبی مراجعه می کنند . میزان مرگ ومیر بسته به عامل زمینه ای بین 10 تا 40 درصد متغیر می باشد.

عوارض دیررس دیابت

میزان بروز عوارض دیررس دیابت با بالا رفتن سن بیمار بیشتر می شود و شامل بیماری عروق بزرگ ،بیماری عروق کوچک و نوروپاتی است.

عوارض دیررس در هر دو نوع 1 و نوع2 دیده می شود. عوارض  کلیوی بیشتر در بیماران دیابتی نوع 1 و عوارض قلبی بیشتر در سالمند دیابتی نوع 2 دیده می شود.

عوارض عروق بزرگ (ماکروواسکولر)

این عوارض در اثر تغییر در بافت زمینه ای عروق خونی بزرگ ایجاد می شوند. جدار عروق ضخیم و اسکلروزه و مجرای آن به وسیله پلاک مسدود می شود و در نهایت جریان خون متوقف می گردد.

سه عارضه اصلی عروق بزرگ شامل بیماری عروق کرونر، عروق مغزی و عروق محیطی می باشند ، که به طور شایعی در افراد دیابتی دیده می شوند.در عروق قلبی و مغزی باعث سکته می شود.

تغییرات اترواسکلروتیک عروق خونی بزرگ در اندام تحتانی باعث افزایش میزان بروز بیماری های انسدادی شریان محیطی در افراد دیابتی می شوند.بیماری عروق محیطی به صورت کاهش نبض محیطی و لنگیدن متناوب (درد در باسن ، ران و پشت ساق پا هنگام راه رفتن ) تظاهر می کند. شکل شدید بیماری انسدادی  شریانی مسئول افزایش میزان بروز گانگرن و آمپوتاسیون در بیماران دیابتی می باشد 

عوارض عروق کوچک

 تغیرات اترواسکلروتیک عروق بزرگ هم در مورد بیماران دیابتی و هم در افراد غیر دیابتی دیده می شود، ولی تغیرات عروق کوچک مختص دیابت است. بیماری عروق کوچک ناشی از دیابت (میکرو آنژیوپاتی) با ضخیم شدن غشای پایه مویرگ ها مشخص می شود.دو محلی که عروق آن تحت تاثیر بیماری دیابت قرار می گیرند، عروق کوچک کلیه و شبکیه چشم هستند.

•         رتینوپاتی دیابتی

 رتینوپاتی دیابتی مهمترین علت کوری افراد بین سنین 20 تا 74 سالگی در آمریکاست که در بیماران دیابتی انواع 1 و 2 اتفاق می افتد. بیماران دیابتی در معرض عوارض بینایی قرار دارند(آب مروارید، آب سیاه و...). اختلالات پاتولوژیکی چشم که از آن به عنوان رتینوپاتی دیابتیک هم یاد می شود، در اثر تغییرات عروق کوچک در شبکیه به وجود  می آیند.

 

تقریبا همه بیماران دیابتی نوع 1 و بیش

از 60% بیماران دیابتی نوع 2 درجاتی از

رتینو پاتی را بعد از 20 سال دارند.

تظاهرات بالینی:

رتینوپاتی یک فرایند بدون درد است.

بعضی از بیماران در اثر ادم ماکولا دچار

تاری دید می باشند. علایم دال بر

خونریزی داخل زجاجیه شامل مگس پرانی

وجود تار عنکبوت در میدان بینایی،

تغیرات ناگهانی بینایی به صورت لکه ی

سیاه ، تاری دید یا از دست رفتن کامل

بینایی.

•         نفروپاتی

نفروپاتی یا بیماری کلیوی ثانویه ، به تغییرات میکروواسکولر دیابت در کلیه ها، یکی از عوارض شایع دیابت می باشد .بیماران دیابتی تقریبا نیمی از بیماران  جدید مبتلا به مرحله نهایی بیماری کلیوی ESRD در هرسال را تشکیل می دهندو تقریبا یک چهارم از این افراد نیاز به دیالیز یا پیوند کلیه پیدا می کنند. د رحدود 20 تا 30 درصد از بیماران دیابتی نوع 1 و 2 نفروپاتی پیشرفت می کند اما تعداد کمی از بیماران دیابتی نوع 2 به سمت ESRD پیشرفت می کند. معمولا علایم اولیه بیماری کلیوی در نوع1 پس از 10 تا 15 سال تظاهر می یابد، در حالی که افراد دیابتی نوع2، در عرض 10 سال پس از تشخیص دادن دیابت به بیماری کلیوی گرفتار می شوند.

•         نوروپاتی دیابتی

به دسته ای از بیماری ها اطلاق می شود که تمامی انواع اعصاب از قبیل اعصاب محیطی ( حسی حرکتی )، خودمختار و نخاعی را درگیر می کنند.چهره ی بالینی این بیماری ها متنوع است و به محل سلول های عصبی درگیر بستگی دارد. میزان شیوع

 

این عارضه به بالا رفتن سن بیمار و طول مدت بیماری، افزایش می یابدو در بیمارانی که مدت 25 سال به دیابت مبتلا هستند ، به 50% می رسد. دو نوع پلی نوروپاتی حسی حرکتی (محیطی) و نوروپاتی اتونومی ، شایع ترین انواع نوروپاتی دیابتی می باشند.

نوروپاتی محیطی

این عارضه به طور شایع قسمت های انتهایی  اعصاب به ویژه اعصاب اندام های تحتانی را گرفتار میکند.نوروپاتی محیطی دو طرف بدن را به صورت قرینه درگیر می کند .

تظاهرات بالینی

هر چند نیمی از بیماران فاقد علامت هستند ولی علایم اولیه نوروپاتی محیطی شامل پارستزی (خارش، گزگز کردن یا تشدید حس) و احساس سوزش می باشد. کرختی پا، اختلال در راه رفتن ، تغییر شکل در پا و کاهش حس درد از دیگر علایم این بیماری است.

 

نوروپاتی اتونومی

نوروپاتی دستگاه عصبی خودکار باعث پیدایش یک طیف وسیع از اختلالات می شود که عملکرد تقریبا همه  اندان های بدن را تحت تاثیر قرار می دهد.

تظاهرات بالینی

سه علامت در ارتباط با سیستم قلبی، گوارشی و کلیوی دارد.

قلبی: ضربان ثابت قلب و کمی افزایش یافته ، هیپوتانسیون ارتواستاتیک ،انفارکتوس و ایسکمی میوکاردی بدون درد

گوارشی: تاخیر در تخلیه معده ، سیری زودرس، نفخ، تهوع و استفراغ، یبوست و یا اسهال دیابتی

کلیوی:احتباس ادرار، کاهش احساس پری مثانه، و عفونت ادراری

دیابت بی مزه:

یکی از اختلالات لوب خلفی هیپوفیز است که در اثر کمبود وازوپرسین (ADH) ایجاد میشود. این بیماری با تشنگی شدید (پلی دیپسی) و حجم زیاد ادرار رقیق ، مشخص می شود. و ممکن است به علت ضربه به سر ،تومور مغزی ،جراحی یا پرتودرمانی هیپوفیز ایجاد گردد. عفونت ها و تومورهای دستگاه عصبی مرکزی (مننژیت، انسفالیت، سل، لنفوم، متاستاز از سرطان های ریه و پستان) نیز گاهی اوقات سبب بروز دیابت بی مزه می شوند. از علل دیگر دیابت بی مزه، عدم پاسخ دهی مناسب توبول های کلیوی به ADH است که ممکن است به علت هیپو کالمی ، هیپرکلسمی و بعضی داروها باشد.

تظاهرات بالینی:

بدون تاثیر وازوپرسین روی بخش انتهایی نفرون ها، روزانه مقادیر زیادی ادرار بسیار رقیق با وزن مخصوص 1/001 تا 1/005 توسط کلیه ها دفع می شوند. ادرار این بیماران فاقد مواد طبیعی مثل گلوکز یا آلبومین می باشد. بیمار به علت تشنگی شدید ، تمایل دارد روزانه 2 تا 20 لیتر آب بنوشد.در نوع ارثی دیابت بی مزه، علایم

   اولیه بیماری ممکن است از بدو تولد تظاهر یابند. شروع این بیماری در بالغین ، سیری تدریجی و یا ناگهانی دارد. با محدود کردن مایعات نمی توان  دیابت بی مزه را کنترل کرد، زیرا دفع مقادیر زیاد ادرار ، بدون جایگزینی مایعات نیز ادامه می یابد. تلاش به منظور محدود کردن مایعات سبب تمایل شدید و سیرنشدنی بیمار به آب و نیز بروز هیپرناترمی و دهیدراتاسیون شدید بدن می شود.

 

ادامه مطلب دیابت ا